Kayıtlar

OsmanlıTarihi etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Öğrencimin Kitabımı Okumak: Demir Kırat

Resim
Bazı kitapların insan için hikâyesi daha kapağını açmadan başlıyor. Demir Kırat benim için öyle bir kitap… Yazarı Mertcan Abbasoğlu, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünden eski öğrencim. Yıllar sonra kendi yazdığı kitabı bana hediye etti. Bir hocanın eski öğrencisinin yazdığı kitabı eline almasının nasıl bir duygu olduğunu daha önce pek düşünmemiştim doğrusu. Okumaya başlayınca ister istemez öğrencilik yıllarına gittim. Mertcan ödevlere uzun cevaplar verirdi. Bildiğini anlatmayı severdi. Belki de bildiği hiçbir şeyi dışarıda bırakmamayı severdi desem daha doğru olacak. Ben de sık sık uyarırdım: “Mertcan, biraz daha kısa yaz…” Yıllar geçti. Mertcan bana bir roman hediye etti. Okurken gördüm ki bazı alışkanlıklar kolay değişmiyor. 😊 Uzun cümleleri hâlâ seviyor. Bazı olaylarda ayrıntıya da fazlaca giriyor. Birkaç yerde eski hocası olarak içimden yine “Mertcan, biraz kısalt…” dediğim oldu. Ama bu kez elimde bir ödev/sınav kağıdı değil, Demir...

"Osmanlı Münevverinden Türk Aydınına" Üzerine: Aydın, Terakki ve Kopuş

Osmanlı Münevverinden Türk Aydınına*, Azra Erhat’ın düşünce tarihine bakışını açık, yer yer sert ama tutarlı bir çizgide ortaya koyan önemli bir deneme kitabıdır. Erhat, Mustafa Kemal’in Osmanlı münevverini eleştirirken imparatorluğu homojen bir yapı olarak değil, Müslüman–Hristiyan ayrımı üzerinden ilerleyen çatışmalı bir toplumsal düzen olarak gördüğünü vurgular ve geri kalmışlığın temel nedenini “terakkiye ayak uyduramama”da bulur. Tanzimat’tan Jön Türklere uzanan çizgide aydınların halka ulaşamamasını, dili ve düşünceyi sadeleştirememesini, Batılı kavramları tarihsel ve toplumsal bağlamdan kopuk biçimde aktarmasını eleştirel bir gözle değerlendirir. Kitabın güçlü yanı, Mustafa Kemal’in tam bağımsızlık, sınıf yapısı ve millet anlayışını tarihsel örneklerle ilişkilendirerek açıklamasıdır; zayıf yanı ise bazı yargıların genelleştirmeye açık olmasıdır. Buna rağmen eser, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişte “aydın” sorununun kökenlerini anlamak isteyenler için hâlâ ufuk açıcı ve tartışmaya ...

Bir Devlet Kurucu Ailenin Sonu: Osmanlı'da Aristokrasi Neden Yeşeremedi?

Bir ülkenin kalkınması, kurumlarının kök salması ve sanatın, mimarinin kalıcı eserler bırakabilmesi için genellikle nesiller boyu iktidarda kalan, devlet geleneğini temsil eden aristokratik veya burjuva sınıflarına ihtiyaç vardır. Osmanlı İmparatorluğu'nda ise bu sınıfın neden oluşamadığının en trajik ve sembolik hikayesi, Çandarlı Ailesi'nin sonuyla yazılmıştır. İsmail Hakkı Uzunçarşılı’nın muazzam eseri  “Çandarlı Vezir Ailesi”  kitabı, sadece bir ailenin değil, adeta bir “alternatif Osmanlı” portresini çizer. Bu arada ben kitabın Türk Tarih Kurumu Yayınlarından 2024'te çıkan beşinci baskısını okudum. İşte kitaptan, bu tezi destekleyen çarpıcı alıntılar ve yorumlar: 1. Devleti Kuran Aile: Kurumsallaşmanın Mimarları Çandarlılar, Osmanlı’nın kuruluşundan İstanbul’un fethine kadar geçen yaklaşık 150 yılda devletin temel kurumlarını inşa ettiler. Ailenin kurucusu Kara Halil Hayreddin Paşa, sadece bir kadı değil, aynı zamanda devletin çekirdek yapıtaşlarının mimarıydı. Kara Ha...