Kayıtlar

Finans Tarihi Tekerrür mü Ediyor? 1870’lerin Hava Oyunlarından 1980’lerin Banker Krizine

Resim
  26 yıl önce yayımlanan bir makalenin düşündürdükleri… Finansal piyasalar değişiyor, araçlar çeşitleniyor, teknoloji gelişiyor. Peki, finansal krizlerin arkasındaki insan davranışları ve yapısal sorunlar da aynı ölçüde değişiyor mu? 2000 yılının Temmuz ayında, daha İktisat Tarihi yüksek lisans öğrencisi iken, Murat Çiftçi ile birlikte Toplumsal Tarih dergisinin 79. sayısında “1870’lerde Hava Oyunları, 1980’lerde Banker Krizi” başlıklı bir makale yayımlamıştık. Bu çalışmada, aralarında yaklaşık yüz yıl bulunan iki önemli finansal olayı karşılaştırmıştık: Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde, 1870'lerde yaşanan ve dönemin diliyle hava oyunları olarak adlandırılan spekülatif işlemler ile Türkiye'nin 1980'li yılların başında karşı karşıya kaldığı banker krizi. Aradan 26 yıl geçti. Makaleyi yeniden okuduğumda, ele aldığımız tarihsel olayların yalnızca geçmişe ait olmadığını, finansal piyasaların işleyişine ilişkin bugün de üzerinde düşünülmesi gereken önemli sorular barı...

Fuzûli'den Bordroya

Resim
Türk Edebiyatı Vakfı'nda Kemal Yavuz Hocayı dinlemiştim günlük... Konu, Fuzûlî'de Peygamber Sevgisi idi. Kemal Hoca, engin birikimiyle Fuzûlî'yi, yaşadığı dönemi, şiirlerini ve düşünce dünyasını anlatıyordu. Biz de büyük bir dikkatle dinliyorduk. Tabii böyle bir hocayı dinleyince insanın zihninde pek çok şey kalıyor. Ama benim aklım en çok neye takıldı biliyor musun günlük? Şairlerin geçim derdine! 😛 Haydaa... Fuzûlî'nin şiirlerinden, Peygamber sevgisinden, edebî kudretinden söz ediliyor; benim zihnim ise dönemin sanatçılarının iktisadi vaziyetine takılıp kalmış! Ne yapayım günlük... Maişet meselesi bu. Öyle yabana atılacak bir mesele değil. Meğer büyük şairlerin, sanatkârların da bellerini büken dertlerden biri geçinmekmiş. Şiirler yazmışlar, kasideler düzmüşler, hükümdarları övmüşler... Kimi zaman karşılığını görmüşler, kimi zaman da kapılar yüzlerine kapanmış. Hatta öyle olmuş ki hükümdarın takdirini kazanmak bile yetmemiş. Fuzûlî'nin başına gelenler bunun en ...

İç Denetim Bize mi Uydu, Biz mi Ona Günlük?

Resim
Mesleğin ilk yıllarıydı günlük... Çok sayıda eğitime katıldık. Bilgi bombardımanıydı sanki yaşadığımız... Özel sektörden iç denetçiler, kamudan denetim elemanları geldiler, anlattılar da anlattılar... Biz de dinledik. Notlar aldık. Öğrendikçe öğrendik. Ancak zaman geçtikçe bir tuhaflık baş gösterdi. Bir anlatan ötekini tutmamaya başladı. Kimi eski mesleğinden bildikleriyle coşkun bir sel gibi çağlıyorkene, kimi de “Aman iç denetçi şunu yapmaz, bunu yapmaz!” şeklinde ahkâm kesiyordu. Bu kulaklar neler duydu günlük... “Hiçbir şeye dokunmayın, elinizi sürmeyin!” “Aman sakın haa öneride bulunmayın. Sonra dediğinizi yaparlar da eskaza sakat bir durum ortaya çıkarsa faturayı size keserler!” “Sizin göreviniz iç kontroldür, ötesine sakın karışmayın!” İnsan dinledikçe düşünüyordu... Peki biz ne yapacağız? Bakacağız... Dinleyeceğiz... Ama dokunmayacağız. Öneride bulunmayacağız. Karışmayacağız. Handiyse kurumun içinde dolaşıp hiçbir şeye temas etmeden mesleğimizi icra edeceğiz. İç denetçi değil, ...

Araya Bir Hafta Sonu Girmiş Gibi

Resim
Bugün sanki okuldaydık günlük... Ama bu defa ders yoktu. Sınav yoktu. Yoklama da alınmadı. Gerçi yoklama alınsa fena olmazdı. Zira bazı arkadaşlarımızı tanımak için isimlerini söylemelerini beklemek durumunda kaldık. 😛 Pertevniyal 1994 mezunları olarak Rumeli Hisarı Kafe'de buluştuk. Kahvaltı bahaneydi tabii... Asıl mesele birbirimizi görmekti. Daha kapıdan girerken başladı o tanıdık telaş... Sarılmalar... El sıkışmalar... “Vay beaa, sen misin?” “Hiç değişmemişsin!” Bu sonuncusu bizim yaşlarda biraz nezaket cümlesi sayılır günlük... 😁 Çünkü değişmişiz. Hem de nasıl... Kimin saçları beyazlamış, kimin saçları biraz seyrelmiş, kimin yüzüne yıllar birkaç çizgi bırakmış... Ama bir tuhaflık vardı. Yüzler değişmişti de gözler değişmemişti. O gülen gözler... Aksaray'daki Valde Mektebi'nin koridorlarında birbirimize baktığımız gözlerdi sanki. Birini tanımakta zorlanıyorsun mesela... Sonra gülüyor. Hah, diyorsun... İşte bu bizimki! Meğer yıllar yüzüne dokunmuş da gülüşüne pek ilişe...

Denetçinin Son Kullanma Tarihi Olur mu Günlük?

Resim
Selamlar günlük... İnsan mesleğinin ilk yıllarında daha mı cesur oluyor acaba? Yoksa yıllar geçtikçe tehlikeleri daha iyi gördüğünden mi temkinli davranmaya başlıyor? Geçenlerde bunu düşündüm. Mesleğin ilk yılları geldi gözümün önüne. Öyle anılar var ki bugün hatırladıkça kendi kendime, “Yahu ben bunları nasıl yapmışım?” diyorum. Mesela bir soruşturmada, aradığımız delillerin falanca muhitteki falanca dükkânın bodrumunda bulunduğunu öğrenmiştim. Ne yaptım dersin günlük? Tek başıma gittim! Ne yanımda birisi var ne de aklımda başıma bir iş gelebileceği ihtimali... Sanki bodrumda delil değil de çocukluğumdan kalma misketlerimi arayacağım. Bir başka soruşturmada, silah çektiği iddia edilen bir memurla karşı karşıyaydım. Adamın silahı varmış, çekmiş mi çekmemiş mi, mesele bu. Ben ne dedim? “Göster silahını bakacağım!” Aboooovvv! Sanki silah değil, yeni aldığı kol saatini gösterecek! Tabii bunda biraz da Topkapı çocuğu olmamın payı vardır. Bizim oralarda insan, korktuğunu belli etmemeyi baze...

Denetim Günlükler: Big Pardon Boş Data

Resim
 Selamlar günlük... Geçenlerde iç denetim ofisimdeki arşivimi düzenlemeye karar verdim. Bir de ne göreyim! Katıldığım eğitimlerden getirdiğim ders notları, seminer dokümanları, sunum çıktıları ve bilumum mesleki neşriyat külliyetli bir hacim kaplıyor. Üstelik çoğunun kapağını bir kere bile açmamışım! Birini elime aldım. Şöyle bir karıştırdım... Tertemiz! Sanırsın matbaadan dün çıkmış. Derken hayalen katıldığım eğitimlere gittim günlük... Ah o eğitimler... Daha eğitim başlamadan ilk sorumuz hazırdı: “Üstadım, notlar dağıtılacak mı?” Not mühimdi. Hatta bazen eğitimden bile mühimdi! Dağıtılan notları toplama, derleme, saklama telaşımızı hatırladım. Ertesi gün yerinde bulamayız diye otellerde oda oda gezdirmelerimizi... Sanki gece yarısı birileri eğitim salonunu basıp Risk Esaslı Denetim Planlaması notlarını kaçıracak! Bir de dönüşte kapanmayan valizlerimiz vardı. Notları tıkabasa doldurur, sonra valizin üzerine oturup fermuarı çekmeye çalışırdık. “Üstadım biraz bastır!” “Bastırıyorum...

Muhtarlar da Geçer Hayatımızdan Günlük

Resim
Selamlar günlük... Bu hafta Muhtarlar Günü münasebetiyle muhtarları yazayım dedim. Yüksek müsaadenle... Muhtarlık, İkinci Mahmut'tan beridir mülki idare teşkilatımızda yer alır. Ve bendeki yeri de çağrışımı da pek derindir. Küçük bir çocukken Topkapı'daki muhtarlık binası, Devleti temsil eden ilk mekân dı benim için. Muhtarlar hep kelli felli, iri yarı görünürdü gözüme. Mahallenin bilge kişisi gibi bir havaları vardı. Bir de arkalarında ihtiyar heyeti bulunurdu. Uzunca bir süre buraya seçilebilmek için mutlaka ihtiyar olmak gerektiğini düşünmüştüm. Kelime karşılıklıklarım bununla sınırlı değildi güççükene... Misal, Edison ile Ediz Hun'u da karıştırırdım hep. Bravo adama beaa... Hem ampulü bulmuş hem de film çeviriyor, diye gıptaylan bakardım. 😁 Bir de Yeşilçam'ın köy muhtarları ( Metin Erksanınkiler acayip şiveliydi ) vardı tabii günlük... Onlar bizim şehirdeki muhtarlara pek benzemezdi. Kahvenin başköşesine kurulur, önlerine bir çay söyler, köyün bütün meselelerine ...