dr. cem çetin

Uzuuunn yıllar önce günlük... Üstatla birlikte önemli bir denetim sürecinde şartnameyi hazırlayan mühendis ile görüşmemiz iktiza etmişti. Neyse... Soracağımız soruları hazırlayıp kendisini mekanımıza davet ettik. Hoş geldin, beş gittin... Havadan sudan konuştuk... Çaylar içildi... Sonra sadede geldik. Mühendis bey başlangıçta sorularımıza gayet net cevaplar veriyordu. Hatta içimden: "Bugün işimiz kolay bitecek galiba." diye geçirdiğimi hatırlıyorum. Amma velakin... Vakit ilerledikçe cevaplar dairevi bir mahiyet arz etmeye başladı. Bir soru soruyoruz... Cevap başka yere gidiyor... Oradan başka yere... Sonra bir bakıyoruz başladığımız yere geri dönmüşüz. Adeta kurumsal bir dönel kavşak 😄 Nihayet üstat dayanamadı. Şöyle bir soru sordu: "X Bey, şartnamede yüklenici ile haberleşme yazılı olur diye hüküm olmasına rağmen siz bütün iletişimi sözlü yürütmüşsünüz. Bu nasıl oldu?" Açıkçası ben de cevabı merak ediyordum. Ama beklediğimiz cevap gelmedi. X Bey konuyu biraz dolaş...

Memlekette yaşlılık da zor be günlük... Hobisiz yaşlılar ülkesi çünkü bizim memleket... Hara güre süren bir yaşamın sonuna erme şansına nail olduysa bizim ehtiyarlar, içlerini garip bir boşluk kaplayıveriyor. Gençliğinde bir hobisi, yapmayı hedeflediği ve daha da önemlisi küçük küçük yaptığı şeyler varsa ne ala... Ama çoğunda yok. O vakit de kapkara bir boşluk çöküyor insanın üzerine. Kadınlar bir nebze daha avantajlı sanki... Keza dışarıdaki işlerinden emekli olsalar bile ev hanımlığından emekli olmak mümkün olmadığından oyalanacak bir şeyler buluyorlar. Yine bunun yanı sıra kadınların altın günü, platin günü, bitcoin günü gibi değişik günleri erkeklere oranla daha fazla olduğundan sosyalliklerini (sosyal ağlar teorisine de selam çakalım bu vesileyle 😄) emeklilikte de sürdürebiliyorlar. Bir de anane-babane olarak açtıkları ve vergi kaynağını aşındırarak vergi ziyaına sebebiyet veren kaçak kreşleri zikredebiliriz bu bağlamda... Gerçi bunlar da tam örnek sayılmaz. Yani hiçbiri bir hobi...

İç denetim dendiğinde çoğumuzun aklına risk matrisi gelir günlük… Kontrol listeleri… İmza sirküleri… COSO bileşenleri… Biraz daha ileri gidenler üç savunma hattına kadar uzanır 😄 Amma velakin bugün sana başka bir şeyden bahsetmek istiyorum… Bundan yaklaşık 2400 yıl önce yaşamış bir Yunan askerinden… Ksenophon'dan… "Ne alaka?" dediğini duyar gibiyim… Haklısın da… Adam ne iç denetçi… Ne iç kontrolcü… Ne de kalite güvence uzmanı… Ama gel gör ki iç denetimin ruhuna dair öyle şeyler yazmış ki insan ister istemez durup düşünüyor.  Bir Çiftlikten Fazlası Ksenophon'un meşhur Oikonomikos adlı eserinde anlattığı şey ilk bakışta bir çiftlik yönetimi gibi görünür. Tarlalar… Bağlar… Hayvanlar… Köleler… Hizmetçiler… Velhasıl bir "oikos"... Ama biraz dikkatli okuyunca bunun aslında bir işletme, hatta küçük bir holding olduğunu fark ediyorsunuz. Ve adam bu yapının nasıl yönetileceğini anlatırken farkında olmadan iç kontrol sistemi kuruyor. Üstelik insan doğasını merkeze ko...

Çok üzdün beni be Selim Abi. Romanı bitirdiğimde ilk hissettiğim şey buydu. Çünkü Sen Diye Biri yalnızca bir roman değil; bir ömrün muhasebesi, geçmişe bırakılmış seslerin yankısı, giderek tenhalaşan bir hayatın iç konuşması gibi. Kitap boyunca sık sık durup düşündüm. Görüp geçirdiğim, yaşadığım, sevdiğim, kaybettiğim kim varsa sanki bir yerlerden çıkıp geldi. Ne güzel şeyler geride bırakmışız. Bir daha gelmeyecek o hoş zamanlar... İnsan yaş aldıkça, yorucu ve sıkıntılı günler çoğaldıkça, bazen bir hafta öncesini bile özler oluyor. Belki de fani diye buna deniyor. Zaman, sadece sevdiklerimizi değil, kendimizden bile sakladığımız özlemleri ortaya çıkarıyor. Selim İleri'nin son romanı olarak duyurulan Sen Diye Biri , ilk bakışta Cüneyt Arkın'la yarım asrı aşan bir dostluğun hikâyesi gibi görünse de aslında çok daha büyük bir meseleyle ilgileniyor: Hatırlamak. Roman boyunca yazarın zihni sürekli geçmişle bugün arasında gidip geliyor. Bir an 1971 yılındaki Günahsızlar filminin se...

Bugün bayram günlük… Kurban Bayramı… Arapça'da “kurb” yaklaşmak demekmiş… Düşündüm de galiba en büyük problemimiz tam da bu artık: yaklaşamıyoruz… Aynı apartmanda yıllarca oturup birbirine selam vermeyenler… Bayram ziyaretini “wpden halledelim”e çevirenler… Kurbanı kesip gönlünü kesemeyenler… Birbirine yaklaşamayan insanlar… Eskiden bayram sabahlarının başka bir kokusu vardı sanki… Kolonya… Yeni gömlek…  Ve bambaşka bir atmosferi... Camiden dönen adamlar… Bir de evde o hiç bitmeyen telaş…  Topkapı’da çocukluğumun bayram sabahları gelir aklıma bazen… Mahalle daha erken uyanırdı… Esenler otogarına doğru memlekete gitmeye çalışan insanların telaşı karışırdı sabahın serinliğine… Eline poşet sıkıştırılmış çocuklar… Apartman önünde bekleşen takım elbiseli babalar… Bir yandan kurbanlık telaşı, bir yandan akraba hesabı… Bir de mahallede herkesin birbirini tanıdığı o eski zaman hissi… Şimdi her şey biraz daha steril… Biraz daha sessiz… Biraz daha “hallederiz” gibi…  Ama gene...

Denetim elemanlığında üstatlık ayrı bir önemi haizdir sevgili günlük… İnanın bilgisi ne kadar fazla olursa olsun bir denetim elemanının üstattan öğreneceği çok şey vardır… -Tarz öğrenir bir kere… - Duruş öğrenir… - Davranış kalıplarını öğrenir… - Mesleki kültürü öğrenir… Hatta çoğu zaman kurumun görünmeyen hafızasını öğrenir… Çünkü mesleki kültürün —yani kurumların— biricik aktarıcısı üstatlardır.  Henüz Hayatı Tanımayan Yardımcı Üniversiteden yeni mezun olmuş, h ayat hakkında pek de fikri olmayan, m evzuatı yeni yeni anlamaya çalışan bir denetim elemanı yardımcısı için üstat tam bir rol modeldir. Bazı üstatlar teknik bilgi de aktarır.  Yani düpedüz hoca gibi tedrisatta bulunurlar.  Muhasebe anlatırlar.  Soruşturma anlatırlar.  Mevzuat anlatırlar… Ama bana sorarsan onlardan beklenen esas şey bu değildir.  Keza teknik bilgi okuyarak öğrenilir.  Yönetmelik açılır okunur.  Kitap açılır okunur.  Makaleye bakılır öğrenilir...  Ama ...